Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunun 1980-ci illərin əvvəlləri dövrü insan psixologiyasına, keçmişin mənəvi hesabatına və kənd mühitinin fəlsəfi təhlilinə müraciət edən qiymətli əsərlərlə zəngindir. Cəfər Cabbarlı adına "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş "Qocalar, qocalar..." tammetrajlı bədii filmi də məhz belə dərin humanist və mənəvi yükə malik olan ekran incilərindəndir. Rejissor Elxan Qasımov bu filmdə müharibənin acısını qəlbində daşıyan qocaların daxili dünyasını və onların gənc nəslə ötürdüyü mənəvi mirası böyük səmimiyyətlə kadra köçürüb.
İsa Muğannanın fəlsəfi qələmi və yaradıcı heyətin töhfəsi
Filmin bədii və ideya strukturunun bu dərəcədə möhkəm olmasının əsas səbəbi, ssenari müəllifi, milli nəsrimizin fəlsəfi sütunlarından biri olan İsa Hüseynovdur (Muğanna). Onun yaradıcılığına xas olan torpağa bağlılıq, vicdan və ləyaqət meyarları, keçmişin unudulmaz ağrıları bu filmin də əsas süjet xəttini müəyyən edir. Müəllif, rəsmi müharibə xronikalarından uzaqlaşaraq, döyüşün real dəhşətlərini arxa cəbhədə yaşamış yaşlı insanların yaddaşı vasitəsilə təhlil edir.
Quruluşçu rejissor Elxan Qasımov isə bu dramatik və fəlsəfi mətni vizual kadrlara çevirərkən təbiiliyi, kənd həyatının real ritmini və insan baxışlarındakı ifadəliliyi ön plana çıxarıb.
Azərbaycan kinosunun korifeyləri bir arada: Aktyorların ustad oyunu
"Qocalar, qocalar..." filmi milli kinomuzun ustad və dahi aktyorlarını bir araya gətirən unikal bir heyətə malikdir. Məhz onların səmimi ifası filmi sadə bir kənd hekayəsi olmaqdan çıxarıb bəşəri dram səviyyəsinə qaldırır:
Məlik Dadaşov (böyük qardaş): Azərbaycan aktyorluq məktəbinin görkəmli nümayəndəsi bu filmdə özünəməxsus xarakteri, daxili gərginliyi və mənəvi prinsipləri olan ağırbətn bir qocanın obrazını dahi bir ustalıqla yaradıb.
Həsənağa Turabov və rəhmətlik Şahmar Ələkbərov: Kinomuzun bu iki böyük sənətkarı filmdə keçmişin, müharibə illərinin gətirdiyi mənəvi və fiziki ağrıları çiyinlərində daşıyan fərqli insan xarakterlərini səs və baxış tonları ilə mükəmməl şəkildə canlandırıblar.
Süleyman Ələsgərov və Eldəniz Zeynalov: Epizodik və ikinci dərəcəli rollarda çıxış edən bu ustadlar filmə xüsusi bir doğmalıq, Azərbaycan kəndinin unudulmaz ab-havasını və koloritini qazandırıblar.
Filmin süjet xətti və nəsillərin mənəvi vəhdəti
Hadisələr Azərbaycanın gözəl və dinc kəndlərindən birində cərəyan edir. Süjetin mərkəzində İkinci Dünya müharibəsinin ağır illərini arxa cəbhədə, çətin şəraitdə keçirmiş, oğullarını, qardaşlarını cəbhəyə yola salmış və bu gün kəndin ulu çinarlarına çevrilmiş bir qrup qocanın taleyi dayanır. Onlar üçün keçmiş sadəcə xatirə deyil, hər gün yaşanan bir reallıqdır.
Filmdə qocaların gənclərlə, yeni nəsillə olan münasibətləri xüsusi yer tutur. Müəlliflər tamaşaçıya çatdırırlar ki, bugünkü dinc və firavan həyat məhz həmin qocaların vaxtilə çəkdiyi çətinliklərin, göstərdiyi fədakarlıqların bəhrəsidir. Filmdəki dialoqlar, sükut anları və qocaların bir-biri ilə olan səmimi zarafatları arxasındakı gizli hüzn, insanın qocalıq çağında belə öz ləyaqətini və ruh yüksəkliyini necə qorumasının nümunəsidir.
Zamanın sınağından keçən ekran incisi
"Qocalar, qocalar..." filmi rəvan operator işi, işıq-kölgə həlli və dövrün ruhunu tamamlayan lirik musiqisi ilə bütöv bir ekran əsəridir. Film həm də rəqəmsallaşan və sürətlə dəyişən müasir dünyamızda yaşlı nəslə olan diqqət və qayğının, keçmişə hörmətin nə dərəcədə vacib olduğunu xatırladır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(02.07.2026)
