İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
Onu görər-görməz rejissor Oqtay Mirqasımovun eyniadlı filmindəki rolunu xatırlayaraq deyirəm:
– “Günaydın, mələyim!”
– Günaydın... (gülümsəyir)
– “Günaydın, mələyim”də gənc aktrisanı sıxışdıran hegemon, qəddar aktrisa rolunu canlandırırsınız. Təzə-təzə sənətə gələndə özünüzə qarşı həminmünasibətigörmüşdünüz?
– 1978-ciildə AkademikMilliDramTeatrınınovaxtkı baş rejissoruTofiqKazımov Əkrəm Əylisinin “Quşuuçanbudaqlar” tamaşasındaoynamaq üçünməniteatradəvətetdi. Ozamanmən İncəsənət İnstitutunun üçüncü kursundaoxuyurdum. Tamaşayakənardandəvətolunanyeganə aktrisamənidim. Məmmədrza Şeyxzamanov, MirvariNovruzova, HəsənağaTurabov, SəməndərRzayev, Hacı İsmayılov, YaşarNuri, İlhamNamiqKamallabərabərhəmintamaşada çıxış edəcəkdim. ŞeyzamanovlaMirvarixanımdahayaşlı nəsil, Turabovgilortanəsilsayılırdı və xoşbəxtidimki, nəsillərinmüştərəkişində mənimdə adımvaridi. “Quşuuçandağlar”dansonraortanəslidemirəm, ammayaşlı nəsilməni özününkü kimiqəbuletdi, doğmamünasibətgöstərdi. Birincitamaşadansonramənə müxtəliftamaşalardarollarverdilər. Bilirdimki, institutubitirəndənsonrateatrtəyinatımı tələbedəcək. Belə də oldu, həmin vaxtdan doğma teatrdayam…
Bunlar jurnalist Nadir Yalçının tanınmış aktrisa Bəsti Cəfərova ilə müsahibəsindən fraqmentlərdir.
Bəsti Əli qızı Cəfərova 13 iyun 1959-cu ildə Bakıda doğulub. 1976-cı ildə Bakı şəhəri 82 nömrəli tam orta məktəbi bitirib və həmin ildə M. Əliyev adına Azərbaycan Dövlət İncəsənət İnstitutunun dram və kino aktyorluğu fakültəsinə daxil olub.
Tələbəlik dövründə baş rejissor, Əkrəm Əylislinin "Quşu uçan budaqlar" psixoloji dramını tamaşaya hazırlayan Tofiq Kazımovun dəvətilə Akademik Milli Dram Teatrına çağırılıb və adı çəkilən əsərdə Səltənət rolunu oynayıb.
Milli rejissorlarımızın fəxri, səhnə klassiklərimizin cərgəsində layiqli yer tutan, böyük sənətkar Adil İsgəndərovun kursunda təhsil alan Bəsti Cəfərova ali təhsilini 1980-ci ildə başa vurub. Təyinatla Akademik Milli Dram Teatrına göndərilib və aktyor truppasına aktrisa götürülüb.
Bəsti Cəfərova Akademik Milli Dram Teatrda işləyə-işləyə rejissor Vaqif İbrahimoğlunun Tədris teatrında hazırladığı özünün işləməsində "Mən Dədə Qorqud…" (Oğuz Xatunu və Dəli Domrulun anası), Antuan de Sent Ekzüperinin "Təskinlik verməyi unutmayın" ("Kiçik şahzadə", Qızılgül, Göl çiçəyi, və Fanarçı), Yuğ Dövlət Teatrında Məhəmmədhüseyn Şəhriyarın "Heydərbaba" əsəri əsasında səhnələşdirildiyi "Salam" (Qadın) əsərlərinin tamaşalarında da cazibəli rollar oynayıb.
Akademik teatrda oynadığı rollar səhnə təcəssümündə daha geniş şəkildə üzə çıxıb. Həmin teatrın səhnəsində Səltənət ("Quşu uçan budaqlar", Ə. Əylisli), Nazlı ("Əliqulu evlənir"), Bənövşə ("Nişanlı qız" S. Rəhman), Qadın ("Sizi deyib gəlmişəm…", Anar), Əsmər ("Günah", R. Əlizadə), Bədidə və Nigar ("Qanlı Nigar", S. Şendil), Gülruh ("Şeyx Xiyabani"), Azadə xanım ("Dəlilər və ağıllılar"), Ağabəyim ağa ("Hökmdar və qızı") və s.
Aktrisa Azərbaycan Dövlət Televiziyasında hazırlanan Pəri ("Solğun çiçəklər", Cəfər Cabbarlı), Gülay ("Ər və arvad" Mar Bayğıyev), Alina ("Astana", Anatoli Dudarev), Rəna ("Analar" Əzizə Cəfərzadə), Ağabəyim ağa ("Güllələnmiş heykəllər" Hüseynbala Mirələmov) əsərlərinin tamaşalarında də əlvan rollarla iştirak edib.
Bəsti Cəfərova 1989-cu ildə Azərbaycan SSR əməkdar artisti, 1998-ci ildə Azərbaycan Respublikasının xalq artisti fəxri adları ilə təltif olunub. 2013-cü ildə pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olduğu Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət Universitetində professor elmi adına layiq görülüb. 30 aprel 2014-cü ildə Prezident mükafatına və 6 may 2016-cı ildə isə Prezidentin Fərdi Təqaüdünə layiq görülüb.
28 oktyabr 2019-cu ildə Cəfər Cabbarlı mükafatına layiq görülüb. 29 oktyabr 2019-cu ildə "Azərbaycan Respublikası Prezidentinin fəxri diplomu" ilə təltif edilib. 2023-cü ildə Elm və Təhsil nazirinin müvafiq əmrinə əsasən Azərbaycan Respublikası qabaqcıl təhsil işçisi döş nişanı ilə təltif edilib.
Teatr səhnəsində rolları
- Səltənət ("Quşu uçan budaqlar", Əkrəm Əylisli)
- Nazlı ("Əliqulu evlənir", Sabit Rəhman)
- Luiza Bruk ("Səhra yuxuları", Anar)
- Ripsime ("Şərqli diş həkimi", Akop Paronyan)
- Zeynəb və Arzu ("Kimdir haqlı?", Bəxtiyar Vahabzadə)
- Pakizə ("Mirzə Şəfi", Nəbi Xəzri)
- Qadın ("Sizi deyib gəlmişəm...", Anar)
- Bənövşə ("Nişanlı qız", Sabit Rəhman)
- Əsmər ("Günah", Rəhman Əlizadə)
- Bədidə və Nigar ("Qanlı Nigar", Sadıq Şendil)
Filmoqrafiya
- Ömrün yolları (film, 1982)
- Astana (film, 1986)
- Qürbətdən gələn səda (film,1987)
- Solğun çiçəklər (film, 1987)
- Analar (film, 1988)
- Yaramaz (film, 1988)
- Canavar balası
- Doğan Günəş (film, 2002)
Bir daha qeyd etdiyim müsahibəyə qayıdaq…
– Mərhum rejissor Vaqif İbrahimoğlu ilə də yaradıcılıq əlaqələriniz olub. Halbuki o tamam fərqli rejissor düşüncəsinə sahib idi.
– Azdramaya təyinatımı alandan sonra Vaqif İbrahimoğlu məni Rəsul Rzanın “Qanun” adlı pyesi əsasında ssenariləşdirilmiş televiziya tamaşasının məşqlərinə dəvət etdi. Mən institutda tamam başqa məktəb keçmişdim. Vaqif İbrahimoğlu isə tamam fərqli metodlarla işləyirdi. “Tədris” teatrının nəzdində “Eksperimental” teatr yaratmışdı.
O mənə dedi ki, gəl, mənim teatrımda məşq elə, bu sənin üçün yaxşı olacaq. Razılaşdım və məşqlərə qoşuldum. O vaxtlar elə bilirdim Vaqif məndən 20-25 yaş böyükdür. Sonralar universitetdə müəllim işləyən zaman Elmi Şuranın iclasında məni 50, Vaqifi 60 yaş münasibətilə təbrik edəndə bildim ki, bizim, cəmi, 10 yaş fərqimiz var...
Hərdən ondan məsləhət istəyirdim, çox pis vaxtlarda mənəvi dəstək olurdu. Onunla dostluğumuz yaradıcılıq müstəvisində də uğurlu oldu. Vaqif mənə Ekzüperinin “Balaca şahzadə”sində üç rol – fənərçi, çöl çiçəyi və qızılgül rollarını həvalə etdi. Baş rol da verə bilərdi, amma dedi ki, sən onsuz da Azdramada baş rolları oynayacaqsan, sənə aktrisa kimi “sınmaq” lazımdır...
“Tədris” teatrında Vaqif İbrahimoğlunun “Mən Dədə Qorqud” tamaşasında da oynamışam. 1981-ci ildə Xalq yazıçısı Anarın “Səhra yuxuları” tamaşasını qurmaq üçün Vaqifi Azdramaya dəvət etdilər və o həmin tamaşada mənə də rol verdi. 1989-cu ildə Həsənağa Turabov Vaqifə imkan yaratdı, 4-cü səhnədəki böyük məşq zalımızı ona verdi və o, “Yuğ” teatrının əsası qoydu və mən paralel olaraq, “Yuğ”da işə başladım.
Bir mövsüm “Yuğ”da “Heydərbabaya salam” tamaşasında oynadım. Vaqif mənə dedi ki, Azdramada ştatdan ayrıl, bütün gücünü “Yuğ”a həsr et. Razılaşmadım, ənənəvi teatr mənim üçün doğma idi. Vaqif müəllimin tamaşalarının fəlsəfi qatı dərin idi. Amma mən onların içində olmuşdum deyə, hər şeyi başa düşürdüm. Bununla belə, mən “Yuğ”çu olmadım...
– Sizinlə həmsöhbət olmaq maraqlı idi.
– Minnətdaram...
O zabitənin və ciddiyyətin arxasında dayanan insanpərvərliyi hiss etdiyim üçün Bəsti Cəfərovadan məmnun ayrıldım. Bizim səhnəmiz bitdi. O isə növbəti tamaşanın məşqinə hazırlaşırdı...
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(14.06.2026)
