Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunun 1980-ci illər dövrü istehsalat ritminin, şəhər mədəniyyətinin və fərdlərin daxili mənəvi axtarışlarının ön plana çıxdığı filmlərlə zəngindir. Rejissorlar Cahangir Mehdiyev və Rasim İsmayılovun birgə quruluş verdiyi "Anın quruluşu" tammetrajlı bədii filmi də məhz belə ekran əsərlərindəndir. Film müasir cəmiyyətdə insanın öz yerini tapması, peşəkar prinsiplər və şəxsi ləyaqət mövzularını estetik bir dillə işıqlandırır.
Yaradıcı heyətin peşəkar imzası
Filmin bədii strukturunun bu qədər güclü olmasının əsas səbəbi ssenari müəllifi, görkəmli dramaturq Ramiz Fətəliyevdir. Onun qələmi hər zaman olduğu kimi, bu filmdə də insan xarakterlərinin toqquşmasını, sosial mühitin fərd üzərindəki təsirlərini və yazılmamış mənəvi qaydaları kəskin şəkildə ortaya qoyur. Rejissor işindəki təmkin və hadisələrin daxili psixoloji gərginliyi tamaşaçını ekrana bağlamağı bacarır.
Filmdə əsas rolları canlandıran aktyor heyəti də öz ifaları ilə obrazlara xüsusi dolğunluq qazandırıblar:
Həsən Məmmədov (Bayramov): Azərbaycan kinosunun böyük ustadı Həsən Məmmədov bu filmdə rəhbər işçi, öz prinsipləri və məsuliyyəti olan ağırbətən bir obrazı yüksək səmimiyyətlə təqdim edir.
Mikayıl Kərimov (Əli): Gənc nəslin nümayəndəsi olan Əli obrazı vasitəsilə cəmiyyətdə özünü təsdiq etmək istəyən, bəzən səhvlər edən, lakin daxili təmizliyini qorumağa çalışan gəncliyin portreti yaradılır.
Eldəniz Zeynalov, Ötkəm İsgəndərov və digərləri: Filmin epizodik və ikinci dərəcəli rollarında çıxış edən aktyorlar Bakı mühitinin real, canlı ab-havasını kadra köçürə biliblər.
Filmin süjet xətti və mənəvi seçimlər
Hadisələr böyük bir tikinti-istehsalat müəssisəsində və müasir şəhər mühitində cərəyan edir. Süjetin mərkəzində hər hansı bir böhran və ya kritik "an" zamanı insanların verdiyi qərarlar, onların həyat prinsiplərinin sınağa çəkilməsi dayanır. Rəhbərliklə gənc işçilər arasındakı münasibətlər, işə yanaşma tərzi və şəxsi mənfəətlərlə ümumi işin maraqlarının toqquşması filmin əsas dramatik xəttini təşkil edir.
Müəlliflər tamaşaçıya çatdırırlar ki, insanın həyatda atdığı hər bir addım, gələcəyini müəyyən edən kiçik anların düzgün qurulmasından asılıdır. Mənəvi saflıq, dürüstlük və yalanın ifşası ekran əsərinin əsas ideya qayəsidir. Filmdəki dialoqların dərinliyi və reallığı onu adi bir istehsalat dramı olmaqdan çıxarıb fəlsəfi-psixoloji müstəviyə qaldırır.
Bakının rəngləri və dövrün ritmi
"Anın quruluşu" filmi həm də 1980-ci illərin Bakısını, onun memarlığını, gənclərin geyim üslubunu və sosial həyatını vizual yaddaş kimi qoruyan qiymətli bir mənbədir. Emin Sabitoğlunun film üçün bəstələdiyi musiqi isə şəhərin ritmini, personajların daxili həyəcanını və dövrün romantikasını tamamlayan ən uğurlu elementlərdən biridir.
Bu gün baxarkən həm intellektual ssenari strukturunu görmək, həm də milli kinomuzun psixoloji dram janrındakı uğurlarını xatırlamaq üçün "Anın quruluşu" filmi hələ də aktualdır. Portalınızın oxucuları üçün bu film, Azərbaycan kinosunun dərin fəlsəfi qatlarına səyahət etmək baxımından maraqlı bir material olacaqdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(10.06.2026)
