Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunun 1970-ci illərin sonu dövrü təkcə böyük epik filmlərlə deyil, həm də gənclərin daxili dünyasına, mənəvi axtarışlarına və cəmiyyətdə öz yerini tapmaq səylərinə həsr olunmuş kiçikmiqyaslı, lakin dərin məzmunlu ekran əsərləri ilə diqqət çəkir. "Azərbaycanfilm" kinostudiyasında istehsal olunmuş "Diplom işi" qısametrajlı bədii filmi də məhz belə səmimi gənclik dramlarından biridir.
Yaradıcı gəncliyin arxa planı
Filmin ssenari müəllifi, milli kinomuzda psixoloji dramların və kəskin süjetli filmlərin mahir ustası olan görkəmli dramaturq Ramiz Fətəliyevdir. Ssenarinin gücü ondadır ki, müəllif sovet gəncliyinin idealizə edilmiş obrazından uzaqlaşaraq, real tələbə mühitini, gənclərin qarşılaşdığı bürokratik və mənəvi çətinlikləri qabarda bilib.
Filmin quruluşçu rejissoru, öz fərqli vizual estetikası ilə seçilən Şamil Nəcəfzadədir. Rejissor bu qısa zaman kəsiyində personajların daxili dünyasını, onların gələcək peşə həyatına addım atarkən yaşadıqları həyəcanı və prinsiplər uğrunda mübarizəsini çox dəqiq ştrixlərlə tamaşaçıya çatdırıb.
Filmin süjet xətti və prinsiplərin sınağı
Süjetin mərkəzində universitetin son kursunda oxuyan və öz diplom işini müdafiə etməyə hazırlaşan gənc bir tələbənin hekayəsi dayanır. Bu iş onun üçün sadəcə bir qiymət və ya diplom almaq vasitəsi deyil, öz peşəkar bacarığını, dünyaya baxışını və fərdi imzasını təsdiq etmək imkanıdır.
Lakin sistemin yazılmamış qaydaları, bəzi müəllimlərin mühafizəkar yanaşması və gənc reallığı ilə sovet bürokratiyasının toqquşması hadisələri dramatik müstəviyə keçirir. Film, yaradıcı insanın öz prinsiplərini qorumaq üçün nə dərəcədə güzəştə gedib-getməyəcəyi sualı ətrafında qurulub. Tələbə gənclər arasındakı dostluq, rəqabət və həmrəylik motivləri də hekayəni daha da canlandırır.
Zamanın sınağından keçən dəyərlər
"Diplom işi" filmi öz dövrünün ab-havasını, gənclərin geyim tərzini, düşüncə sistemini və Bakı tələbə mühitini vizual yaddaş kimi qoruyub saxlayır. Böyük aktyor heyətinin səmimi ifası və rejissorun detallara verdiyi önəm bu qısametrajlı filmi bu gün də maraqla izlənilən bir əsərə çevirir.
Xüsusilə Ramiz Fətəliyevin yaradıcılığına və Azərbaycan gənclik kinosunun tarixinə müraciət edən media portalları üçün bu film, kinomuzun gizli qalmış, lakin mənəvi yükü böyük olan incilərindən biri kimi gözəl bir araşdırma mövzusudur.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(08.06.2026)
