Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycan kinosunun 1950-ci illər dövrü bir-birindən səmimi, real insan talelərini əks etdirən ekran əsərləri ilə zəngindir. Rejissor Tofiq Tağızadənin ekranlaşdırdığı "Əsl dost" tammetrajlı bədii filmi də məhz həmin illərin neft bumu fonunda Bakı neftçilərinin fədakar əməyini, eyni zamanda gənclər arasındakı saf məhəbbət və dostluq münasibətlərini işıqlandıran dəyərli bir dramdır.
Yaradıcı heyətin uğurlu tandemi
Filmin ssenari müəllifi, dövrün cəmiyyət və məişət problemlərini dərindən bilən yazıçı Süleyman Vəliyevdir. Quruluşçu rejissor Tofiq Tağızadə isə "Görüş", "Uzaq sahillərdə" kimi filmlərlə artıq özünü peşəkar bir ustad kimi təsdiqləmişdi. O, bu filmdə də hadisələrin daxili dinamikasını və Xəzər dənizində işləyən neftçilərin ağır, lakin şərəfli həyatını çox təbii kadrlarla tamaşaçıya çatdıra bilib.
Ekran əsərinin uğurlu olmasının əsas səbəblərindən biri də aktyor seçimidir. Filmdə əsas rolları Azərbaycan kinosunun unudulmaz simaları canlandırıblar:
*Rəşid Atamalıyev (Fərman):* Aktyorun ifasında Fərman obrazı həm işində, həm də şəxsi həyatında prinsiplərinə sadiq qalan, dostluğun qədrini bilən mərd bir neftçi gənc kimi yadda qalır.
*Səyavuş Aslan (Gənclik rolu):* Azərbaycan teatr və kino sənətinin korifeyi Səyavuş Aslanın bu filmdəki kiçik, lakin koloritli rolu onun kinoda ilk addımlarından biridir.
*Məmmədrza Şeyxzamanov, Leyla Bədirbəyli və digərləri:* Filmdə həmçinin dövrün ən ustad sənətkarları çəkilərək filmin bədii yükünü və xarakterlərin dolğunluğunu təmin ediblər.
Filmin süjet xətti və mənəvi mesajı
Filmdə hadisələr dəniz neft mədənlərində cərəyan edir. Süjetin mərkəzində iki gənc neftçinin dostluğu, onların işə olan münasibəti və eyni qıza qarşı bəslədikləri təmiz duyğular dayanır. Hadisələr inkişaf etdikcə personajların xarakterləri sınağa çəkilir; eqoizm, şöhrətpərəstlik və düzgünlük qarşı-karşıya gəlir.
Filmin əsas fəlsəfəsi adından da göründüyü kimi, çətin anlarda insanın arxasında dayana bilən, heç bir mənfəət güdmədən fədakarlıq edən əsl dostun qiymətini göstərməkdir. Dənizdə baş verən tufan və qəza səhnələri sadəcə vizual gərginlik yaratmır, həm də personajların daxili dünyasını, kimin əsl dost, kimin isə zəif iradəli olduğunu üzə çıxarır.
Qara qızıl və ağ melodiyaların vəhdəti
"Əsl dost" filmini unudulmaz edən detallardan biri də bəstəkar Qara Qarayevin tələbəsi, görkəmli bəstəkar Rauf Hacıyevin film üçün yazdığı musiqidir. Neft estakadalarının, Xəzərin dalğalarının fonunda səslənən lirik və dramatik melodiyalar Bakının dəniz ab-havasını tam dolğunluğu ilə bərpa edir.
Bu gün baxarkən həm Bakının və Xəzərin tarixi simasını görmək, həm də köhnə nəslin mənəvi saflığına şahid olmaq üçün "Əsl dost" filmi hələ də aktual və maraqlı bir ekran əsəridir. Portalın oxucuları üçün bu nostalji neftçi dramı Azərbaycan kinosunun qızıl dövrünü xatırlamaq baxımından gözəl bir material olacaqdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(04.06.2026)
