Murad Vəlixanov,

"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

1964-cü ildə ekranlaşdırılan “Ulduz” filmi, rejissor Ağarza Quliyev tərəfindən çəkilmiş və Azərbaycan kino tarixində komediya janrının ən yaddaqalan, ən doğma ekran əsərlərindən birinə çevrilmişdir.

Amma “Ulduz” sadəcə güldürən film deyil. Bu ekran əsəri kənd həyatının içində gizlənən insan xarakterlərini, məhəbbəti, paxıllığı, intriqanı və bir qədər də bizim dəyişməyən xasiyyətlərimizi yumorun dili ilə göstərən həyat güzgüsüdür.

Filmə baxanda bir həqiqəti anlayırsan:

İnsan dəyişsə də, insan xisləti çox dəyişmir.

Filmdə nədən söhbət gedir?

Hadisələr kənd mühitində baş verir. Əsas qəhrəman Ulduz saf, zəhmətkeş və dürüst bir gəncdir. Amma onun sadəliyi bəzilərinin xoşuna gəlmir. Kənddə münasibətlər, qısqanclıqlar, dedi-qodular, sevgi məsələləri və şəxsi maraqlar bir-birinə qarışır.

Bir tərəfdə səmimiyyət var,

digər tərəfdə özünü ağıllı sayanlar,

bir tərəfdə sevgi var,

digər tərəfdə mənafeyə hesablanan münasibətlər.

Və bütün bunlar filmdə yumorla təqdim olunsa da, əslində cəmiyyətin iç üzünü göstərir.

“Ulduz”u maraqlı edən məqam da budur:

sən gülürsən, amma bir yerdə anlayırsan ki, film əslində tanıdığın insanlardan danışır.

Ulduz — sadəliyin gücü

Ulduz obrazı klassik qəhrəman deyil. O, nə varlıdır, nə hiyləgər, nə də özünü hamıdan üstün sayır.

Onun ən böyük gücü dürüstlüyüdür.

Məhz buna görə film boyu bəzən saf görünür, bəzən aldanır, bəzən də başqalarının oyunlarının içinə düşür. Amma bir xüsusiyyəti dəyişmir — insanlığını itirmir.

Film burada incə bir fikir deyir:

Bəzən saf olmaq zəiflik deyil, əksinə ən böyük gücdür.

Gülüşün arxasındakı sosial tənqid

“Ulduz” sırf komediya olsaydı, bu qədər sevilməzdi.

Rejissor Ağarza Quliyev kənd həyatını romantik nağıl kimi göstərmir. O, insanların kiçik hesablarını, bir-birinə paxıllığını, söz gəzdirməyi, özünü başqasından üstün görmək istəyini də göstərir.

Filmdəki bir çox komik səhnənin altında əslində tanış həqiqətlər yatır:

Birinin uğurunu həzm edə bilməyənlər,

başqasının xoşbəxtliyinə kölgə salmağa çalışanlar,

öz marağı üçün münasibət quranlar…

Yəni “Ulduz” bizi güldürə-güldürə düşündürür.

Filmin bu qədər yadda qalmasının səbəbi

Bu film bu gün də köhnəlmir. Çünki oradakı xarakterlər dəyişməyib.

Kənd dəyişib.

Zaman dəyişib.

İnsanların geyimi dəyişib.

Amma paxıllıq da var, saf adam da var, hiyləgər də var, sevgisini qorumağa çalışan da.

Elə buna görə “Ulduz” hər baxışda yenidən doğma görünür.

Bir kənd komediyasından daha artığı

Bu ekran əsəri sadəcə gülmək üçün çəkilməyib. O, insanı özünə baxmağa məcbur edir.

Filmi izləyəndə bəzən hansısa obrazda qonşunu görürsən.

Bəzən bir qohumu.

Bəzən isə özünü.

Yekun

Bəzi filmlər vaxt keçdikcə köhnəlir.

Bəzi filmlər isə zaman keçdikcə daha yaxşı başa düşülür.

“Ulduz” həmin filmlərdəndir.

Çünki bu film bizə sadə bir həqiqəti xatırladır:

İnsanlar arasında ən parlaq “ulduz” hiyləgər olan yox, dürüst qala biləndir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.05.2026)