Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və İncəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
1975-ci ildə ekranlaşdırılan "Firəngiz" Azərbaycan kinosunda qadın obrazının güc, prinsipiallıq və mənəvi möhkəmlik simvoluna çevrildiyi ən maraqlı filmlərdən biridir. Quruluşçu rejissorlar Ənvər Əbluc və Əbdül Mahmudov bu ekran əsərində bir qadının taleyi üzərindən bütöv cəmiyyətin mənzərəsini yaradıblar.
Firəngiz – sadəcə qadın yox, xarakterdir
Filmin mərkəzində Firəngiz Tahirova dayanır. O, vəzifə sahibidir, tələbkardır, prinsipialdır və güzəşti sevmir. Bu obraz sovet dövrü Azərbaycan kinosunda nadir qadın tiplərindən biridir — yalnız ailənin içində yox, ictimai həyatda da söz sahibi olan qadın. Firəngiz yumşaq görünən, amma içində polad iradə daşıyan qadındır. O, haqsızlığa göz yummur, yaxın adamlarına belə güzəşt etmir. Çünki onun üçün doğmalıq həqiqətdən üstün deyil.
Sevgi ilə prinsip üz-üzə gələndə
Filmdə ən maraqlı xətt Firəngizin ailə həyatı ilə ictimai məsuliyyəti arasındakı toqquşmadır. O, həyat yoldaşı Muradı sevir. Lakin sevgi onu kor etmir. Muradın saxta faktlara əsaslanan elmi işi ilə bağlı həqiqəti gördükdə susmur.
Burada film çox ciddi sual verir:
İnsan sevdiyi adamın səhvini örtməlidir, yoxsa ona qarşı da ədalətli olmalıdır?
Firəngiz ikinci yolu seçir. Və bu seçim onu həm güclü, həm də tənha edir.
Qadının çiynində cəmiyyət yükü
Film göstərir ki, qadın yalnız ailənin dayağı deyil, həm də ictimai vicdan ola bilər. Firəngiz təkcə evini yox, çevrəsini də düzəltməyə çalışan insandır. O, yalanla barışmır, saxtakarlığı qəbul etmir, dost adı ilə gizlənən cinayətləri üzə çıxarır.
Bu səbəbdən o, klassik “məzlum qadın” obrazı deyil. O, mübarizə aparan qadındır.
Filmin gücü nədədir?
“Firəngiz” qışqırmır, pafos göstərmir. Sadə hadisələrlə böyük mövzuları açır:
ailədə dürüstlük
sevgidə məsuliyyət
vəzifədə vicdan
qadında iradə
Bu ekran əsərinin təsiri də bundadır — illər keçsə də mövzusu köhnəlmir.
Yekun
Bəzən bir qadın ev saxlayır.
Bəzən ailə qoruyur.
Bəzən isə bütöv bir dövrün vicdanına çevrilir.
“Firəngiz” bizə xatırladır:
"Güc bəzən səsdə yox, prinsipdən dönməyən sakit insanlarda olur"
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(29.04.2026)
