Murad Vəlixanov,

 "Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi

1984-cü ildə ekranlaşdırılan "Musiqili xaş" Azərbaycan kinosunda satira ilə məişəti birləşdirən özünəməxsus ekran əsərlərindən biridir. Bu film təkcə güldürmək üçün çəkilməyib — o, cəmiyyətin iç üzünü, insan münasibətlərinin səmimiyyətini və ya saxtalığını açmaq üçün çəkilib.

Filmin rejissoru, kəskin satirik baxışı ilə seçilən Vaqif Mustafayevdir. Onun yaradıcılığında gülüş heç vaxt boş olmur — hər zarafatın arxasında bir həqiqət dayanır. “Musiqili xaş” da bu baxımdan həm əyləndirən, həm də narahat edən filmdir.

Xaş süfrəsi – həyatın kiçik modeli

Filmin mərkəzində adi bir süfrə dayanır — xaş süfrəsi. xaş Azərbaycan mədəniyyətində bu süfrə sadəcə yemək deyil. Bu, insanların bir araya gəldiyi, söhbət etdiyi, münasibətlərin qurulduğu və bəzən də dağıldığı bir məkandır.

Filmdə də məhz bu süfrə ətrafında müxtəlif xarakterlər toplaşır. Hər biri danışır, zarafat edir, özünü göstərməyə çalışır. Amma zaman keçdikcə onların sözləri ilə əməlləri arasındakı fərq üzə çıxır.

Sanki bir boşqab xaş ətrafında bütöv bir cəmiyyət açılır.

Gülüşün arxasındakı acı reallıq

Rejissor Vaqif Mustafayev filmi yumorla təqdim etsə də, bu yumor sadəcə əyləncə deyil. Burada incə, bəzən də sərt satira var.

İnsanların ikiüzlü davranışları, yaltaqlıq, özünü göstərmək həvəsi və səmimiyyətdən uzaq münasibətlər bu süfrədə bir-bir üzə çıxır. Gülüş var, amma o gülüşün içində bir narahatlıq da gizlənir.

Film tamaşaçıya səssiz bir sual verir:

Biz həqiqətən kimik — olduğumuz kimi görünən, yoxsa göründüyümüz kimi olmağa çalışan insanlar?

Musiqi – filmin gizli dili

“Musiqili xaş” adından da göründüyü kimi, filmdə musiqi xüsusi yer tutur.

Musiqi burada sadəcə fon deyil — o, personajların əhvalını, münasibətlərin ritmini və bəzən də gizlədilən hissləri ifadə edir.

Hər səhnə sanki bir melodiyanın davamıdır. Bu isə filmi daha canlı və simvolik edir.

Azərbaycan kinosunda yeri

Musiqili xaş Azərbaycan kinosunda satirik komediyanın yadda qalan nümunələrindən biridir. Film gündəlik həyatın adi bir detalını — yemək süfrəsini — dərin sosial və psixoloji məna ilə zənginləşdirir.

Burada hər obraz tanışdır. Hər davranış həyatdan götürülüb. Bu isə filmi sadəcə film yox, güzgüyə çevirir.

Yekun

Bəzən insanlar ən çox danışdıqları süfrədə ən az həqiqəti deyirlər.

Bəzən isə bir zarafat, uzun-uzadı çıxışlardan daha çox həqiqəti açır.

“Musiqili xaş” bizə bunu xatırladır:

Gülüş bəzən həqiqətin ən səmimi səsidir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(14.04.2026)