Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

Azərbaycanın elə filmləri var ki, onlar sadəcə ekran işi deyil, bir dövrün psixologiyasıdır. “Bəyin oğurlanması” da məhz belə filmlərdəndir. İlk baxışda yüngül komediya təsiri bağışlasa da, dərin qatlarında sosial münasibətlərin, mentalitetin, məişət psixologiyasının incə müşahidəsi dayanır. Film gülüş vasitəsilə cəmiyyətin özünə güzgü tutur.

Süjetdən çox, ruh önəmlidir

Filmin süjeti zahirən sadədir: toy ərəfəsində baş verən hadisələr, gözlənilməz “bəy oğurluğu” və bunun ətrafında yaranan qarışıqlıq. Lakin bu sadəlik aldadıcıdır. Burada əsas məsələ hadisə deyil, insanların reaksiyasıdır. Hər obraz bir tipajdır — qohumluq münasibətlərindəki səmimiyyət və saxta təbəssüm, kənd-şəhər qarşıdurmasının incə çalarları, “el nə deyər?” sindromu.

Rejissor Vaqif Mustafayev hadisələri şişirtmədən, amma məzəli ironiyayla təqdim edir. Onun baxışı həm realistdir, həm də satirik. Film boyu biz nəinki gülürük, həm də düşünürük: doğrudanmı dəyişmişik?

Obrazların yadda qalan enerjisi

Filmdə yer alan aktyor heyəti Azərbaycan kinosunun güclü simalarından ibarətdir. Xüsusilə Şamil Süleymanov və Yaşar Nuri kimi sənətkarların yaratdığı obrazlar canlılığı və təbii oyunu ilə seçilir. Onların dialoqları süni gülüş yox, həyatın içindən gələn yumordur.

Burada komediya qışqırmır — pıçıldayır. Səhnələr şarj xarakterli deyil, məişət detalına söykənir. Bir baxış, bir pauza, bir atmacalı cümlə — və səhnə artıq tamaşaçının yaddaşına köçür.

Toy — ritualdan psixoloji laboratoriyaya

Azərbaycan cəmiyyətində toy sadəcə mərasim deyil; sosial nümayiş, ailə nüfuzu, bəzən də gizli rəqabət meydanıdır. Film bu məqamı incə ironiyayla açır. Bəyin oğurlanması hadisəsi isə simvolikdir: burada oğurlanan yalnız bəy deyil, həm də sakitlik, nizam, planlaşdırılmış “səhnə”.

Filmdə ailə münasibətləri, qohumluq bağları və ənənə ilə müasirliyin toqquşması komediya prizmasından təqdim olunur. Amma bu komediyanın içində acı həqiqət var — insan özünü cəmiyyətin gözündə necə göstərmək istəyirsə, çox vaxt elə olmağa çalışır.

Zamanı aşan yumor

“Bəyin oğurlanması” illər keçsə də aktuallığını itirmir. Çünki insan psixologiyası dəyişmir. “El nə deyər?”, “ayıb olar”, “ad-san” kimi anlayışlar hələ də gündəmdədir. Film nostalji hiss oyatsa da, eyni zamanda bugünkü reallıqla səsləşir.

Bu ekran əsəri Azərbaycan komediyasının klassik nümunələrindən biri kimi qalır. O, gülüş vasitəsilə tərbiyə etmir, amma düşündürür. Sərt tənqid etmir, amma göstərir. Ən əsası isə — süni pafosdan uzaqdır.

Və nəhyət...

“Bəyin oğurlanması” sadəcə bəyin yoxa çıxması haqqında film deyil. Bu, cəmiyyətin özünü itirməmək uğrunda apardığı səssiz mübarizənin komedik hekayəsidir.

Bəzən bir toy səhnəsi bütöv bir millətin xarakterini açmağa kifayət edir. Və biz ekrana baxıb gülərkən, əslində özümüzü izlədiyimizi anlayırıq.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(18.02.2026)