Murad Vəlixanov, «Ədəbiyyat və İncəsənət»
Azərbaycan kinomatoqrafiyasında az təsadüf edilir ki, milisin gündəlik işi ekran dili ilə belə dərin və poetik ifadə olunsun. “O qızı tapın” filmi məhz belə nadir ekran işlərindəndir. Bu klassik ekran əsəri 1970‑ci ildə görkəmli rejissor və ssenarist Həsən Seyidbəyli tərəfindən çəkilib və sovet dövrünün detektiv janrını milli məzmunla zənginləşdirib.
Film sovet milisinin 50 illiyinə həsr olunmuşdur və öz dövrünün həm peşəkar strukturlarını, həm də insanın vicdan və məsuliyyət dilemmasını ekran vasitəsilə ustalıqla çatdırır. Filmin süjet xətti yalnız cinayətin açılması ilə bitmir — o, insan və dövlət arasında inam, şübhə, məsuliyyət və əxlaqın mürəkkəb dialoqunu təqdim edir.
Süjet — sadə bir hadisənin dərin anatomiyası
“O qızı tapın” süjetini hadisənin qəddar sadəliyi üzərində qurmur. Bir nəfərin avtomobil qəzasında həlak olması ilə başlayan araşdırma tədricən böyük bir mürəkkəb cinayət şəbəkəsinin üzə çıxmasına gətirib çıxarır. Başlanğıcda təbii hadisə kimi görünən qəza əslində diqqətlə planlaşdırılmış cinayətdir — bu da milis işçilərini daha dərin araşdırmaya sövq edir.
Filmin əsas qəhrəmanları milis əməkdaşlarıdır: onlar təkcə qanunu icra etməklə kifayətlənmir, həm də “niyə?” sualına cavab axtarırlar. Onların məqsədi yalnız cinayəti çözmək deyil, həm də doğruluq və vicdan naminə ədaləti bərpa etməkdir. Bu dərin mənəvi motiv film boyunca hiss olunur.
Obrazlar — peşəkarlıq və insanlıq arasında
Filmdə bir neçə əsas obraz var ki, onların vasitəsi ilə Azərbaycan kinosunun ən qiymətli keyfiyyətləri – şəxsiyyət, səmimiyyət, peşəkar vicdan — göstərilir. Qəhrəmanları yalnız işində peşəkar olmayan, həm də həmkarlarına və cəmiyyətə qarşı məsuliyyət hissi güclü olan insanlar kimi görürük.
Bu obrazlar vasitəsilə film şübhə və arayış içində olan bir cəmiyyətin, insanlıq və vəzifə arasında qalmağın dramatik qatlarını ustalıqla göstərir. Rejissor Həsən Seyidbəyli burada milis əməkdaşlarını təkcə qanunun müdafiəçiləri kimi göstərmək istəmir — o, onları geniş biliyə, səmimiyyətə və özünü qurban verməyə hazır olan insan kimi də duymaq istəyir.
Tərtibat və kino dili
Filmin çəkiliş üslubu qəliblərə sığmır. Sadə detektiv narrativindən daha dərin psixoloji və əxlaqi təbəqələr açır. Kamera dili, obrazların baxışları və səssiz dialoqlar tamaşaçını yalnız ekranın önünə çəkmir, eyni zamanda daxili düşüncə və analizin bir hissəsi halına gətirir.
Film həm də Azərbaycan kinostudiyasının peşəkar heyətinin yüksək səviyyəsini göstərir — rejissordan operatora, bəstəkarından səhnə tərtibatçısına qədər hər biri bu əsərə sinergetik təsir qatır. Musiqi və obrazların ifadə gücü ilə birlikdə film bir detektivdən daha çox vicdanın sınağına çevrilir.
Cəmiyyətə mesaj
“O qızı tapın” filmi yalnız bir cinayətin araşdırılması deyil, düzgünlük, ədalət və insanlıq dəyərlərinin qorunması haqqında introspektiv bir səfərdir. Filmin mərkəzində duran sual belədir: cəmiyyət və fərd qarşısında məsuliyyət harada başlayır və harada bitir?
Bu ekran işi tamaşaçını yalnız bir detektivi izləməyə çağırmır — o, vicdanla üz‑üzə durmağa, yaxşı və pis arasındakı incə sərhədləri düşünməyə dəvət edir. “O qızı tapın” orta statistik polis filmi deyil; o, həm də insanın öz mənəvi günahları və ağırlığı ilə qarşılaşdığı bir sinema məkanıdır.
Son söz
Bu film Azərbaycan kinosunda əsl klassik hesab olunur və sovet dövründə milyonlarla insanın baxdığı, hələ də yadda qalan ekran işlərindəndir. Onun çəkildiyi dövrdə olduğu kimi, bu gün də “O qızı tapın” — tamaşaçını sadəcə izləməyə deyil, düşünməyə, hiss etməyə və analiz etməyə yönəldən bir kino sənətidir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.01.2026)
