Murad Vəlixanov, "Ədəbiyyat və İncəsənət"

“Kapitan və Xəzər dənizi”nin susqun çağırışı. Filmin rejissoru Türkan Hüseyn

20 Yanvar — tarixdə sükutla xatırlanan gecədir. “Kapitan və Xəzər dənizi” filmi bu sükutu vizual və emosional dillə danışır. Film yalnız faktları göstərmir, vicdan və insanlıq prizmasından tamaşaçını düşündürür.

Film sənədli-animasiya formatında çəkilib. Tarixi reallığı qoruyur. Vizual poetik ifadə ilə hissləri çatdırır. Susqunluğun və gecənin ruhunu ekran dilinə çevirir

Qısa məzmunu:

Kapitan Xəzər dənizində Sovet gəmisində cəsədlərlə üz-üzə gəlir. Onları xilas etməyə çalışır. Bu yalnız fiziki xilas deyil; vicdan və insanlıq məsuliyyətidir. Bir kapitanın sükutu, yüzlərlə taleyi əks etdirir.

Kapitan şahiddir, yalnız fərd deyil, xalqın vicdanıdır. Rejissor Türkan Hüseyn hər detalı simvolik ifadəyə çevirir: baxışlar, dalğalar, gecə — hamısı introspeksiya üçün vasitədir.

Hər baxış bir tarixi yük daşıyır. Xəzərsə 20 Yanvarın səssiz şahididir. Dalğalar matəm kimidir. Səssizlik etiraz qədər ucadır.

Xəzər təkcə kapitanın deyil, bütün xalqın şahididir. Hər titrəyiş və dalğa yüksəlişi gecənin və xalqın ağrısını simvolik olaraq əks etdirir.

Dəniz danışmasa da, tarix danışır.

Filmin verdiyi suallar:

Film cavabları təqdim etmir, amma tamaşaçını düşünməyə və hiss etməyə çağırır: İnsan tarix qarşısında nə qədər məsuliyyət daşıyır? Susmaq bəzən müqavimət forması ola bilərmi? Keçmişlə üz-üzə qalmaq gələcəyi necə formalaşdırır? Tamaşaçı yalnız baxmır, hiss edir və sorğulayır

“Kapitan və Xəzər dənizi” ənənəvi xatirə filmindən fərqlidir: Sözlə yox, hisslə danışır. Pafosdan uzaq, dərin və təsirlidir. Kapitanın sükutu və Xəzərin səssizliyi xatırladır ki, tarix yalnız yaddaşlarda yaşayır və vicdan əks-sədası hər birimizdədir.

Son vurğu isə odur ki, bəzən danışmaq lazım deyil. Bəzən dənizə baxmaq kifayətdir. Susqunluq, sözlərdən daha ağırdır.

Və bəzən bir kapitanın baxışı, yüzlərlə taleyi əks etdirə bilir.

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(20.01.2026)