Azərbaycanın əfsanəvi kəşfiyyatçısı: Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Sübhan Cəbrayılov
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycanın müasir hərb tarixinə adını qızıl hərflərlə yazdıran əfsanəvi kəşfiyyatçılardan biri də Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin (XTQ) baş giziri, Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı Sübhan Rahim oğlu Cəbrayılovdur. O, 18 illik hərbi xidməti dövründə göstərdiyi qeyri-adi şücaətləri, bir neçə xarici dili bilməsi və döyüş meydanındakı əvəzsiz taktikaları ilə tanınan rəşadətli bir hərbçi olmuşdur.
Həyatı və Hərbi Xidmətinin Başlanğıcı
Sübhan Cəbrayılov 23 oktyabr 1983-cü ildə Salyan rayonunun Marışlı kəndində anadan olmuşdur. 2000-ci ildə orta məktəbi bitirdikdən sonra həqiqi hərbi xidmətə yollanmışdır. Hərbi andına sadiq olan Sübhan, 2002-ci ildən etibarən xidmətini Azərbaycan Silahlı Qüvvələrinin ən elit bölmələrindən sayılan Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrdə (XTQ) davam etdirməyə başlamışdır.
Hərbi biliklərə yüksək səviyyədə yiyələnən qəhrəmanımız Azərbaycan dili ilə yanaşı, rus və erməni dillərində də sərbəst danışırdı. Bu keyfiyyəti ona kəşfiyyat əməliyyatlarında düşməni çaşdırmaq üçün böyük üstünlüklər qazandırmışdı.
O, həmçinin 2016-cı ilin tarixi Aprel döyüşlərində fəal iştirak edərək Lələtəpə yüksəkliyinin azad olunmasında böyük təcrübə qazanmışdır. Silahdaşları arasında möhkəm iradəsinə və qorxmazlığına görə ona "Şir" və "Cəbi" ləqəbləri verilmişdi.
44 Günlük Vətən Müharibəsi və göstərdiyi şücaətlər
2020-ci il sentyabrın 27-də İkinci Qarabağ müharibəsi başlayanda Sübhan Cəbrayılov ilk günlərdən ön cəbhədə yer almışdır. O, 24 günlük fasiləsiz döyüş yolu ərzində 30-dan çox yaşayış məntəqəsinin və strateji yüksəkliyin azad edilməsində birbaşa iştirak etmişdir. Murovdağ istiqaməti, Suqovuşan döyüşləri, Cəbrayıl, Füzuli rayonlarının azad edilməsi, Hadrut qəsəbəsi və Ərgünəş dağı uğrunda gedən şiddətli toqquşmalarda öndə getmişdir.
Döyüş xatirələrinə və şahidlərin ifadələrinə görə, Sübhan Cəbrayılov erməni dilini mükəmməl bildiyi üçün düşmənin diversiya qruplarını erməni dilində aldadaraq pusquya salmış, həmçinin düşmənin canlı qüvvə ilə dolu "Ural" markalı hərbi maşınını təkbaşına məhv etmişdir. Döyüşlərin birində o, erməni polkovnikini və bir neçə yüksək rütbəli hərbçini şəxsən əsir götürərək kəşfiyyata əvəzsiz məlumatlar qazandırmışdır. O, döyüş meydanında heç bir yaralı və ya şəhid əsgərini qoymaz, onları öz çiyinlərində atəş xəttindən çıxarardı.
Əbədiyyətə ucalması və doğum günündə torpağa tapşırılması
Oktyabrın 19-da Laçın dəhlizinə nəzarəti ələ keçirmək məqsədilə Qubadlı rayonu istiqamətindəki strateji mövqelər uğrunda həlledici döyüş başladı. Sübhanın da daxil olduğu təxminən 40 nəfərlik XTQ qrupu, sayca onlardan qat-qat çox olan (150-200 nəfərlik) erməni hərbi qüvvəsi ilə qeyri-bərabər döyüşə girdi.
7 saatdan çox davam edən ağır və şiddətli döyüşdə qəhrəman baş gizir düşmənin çoxsaylı canlı qüvvəsini zərərsizləşdirdikdən sonra snayper gülləsi ilə qəhrəmancasına şəhid oldu. Onun nəşi bir neçə gün neytral zonada qaldıqdan sonra çıxarıldı. Sübhan Cəbrayılov 23 oktyabr 2020-ci ildə — məhz öz doğum günündə Sumqayıt şəhərinin Şəhidlər Xiyabanında izdihamla torpağa tapşırıldı.
Təltifləri və xatirəsinin əbədiləşdirilməsi
Sübhan Cəbrayılovun döyüş meydanındakı misilsiz rəşadəti dövlət tərəfindən ən yüksək səviyyədə qiymətləndirilmişdir. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevin müvafiq sərəncamları ilə o, ölümündən sonra aşağıdakı yüksək mükafatlara layiq görülmüşdür:
"Vətən Müharibəsi Qəhrəmanı" adı
"Vətən uğrunda" medalı
"Cəbrayılın azad olunmasına görə" medalı
"Füzulinin azad olunmasına görə" medalı
"Xocavəndin azad olunmasına görə" medalı
Şəhidimizdən geriyə xalqımıza əmanət qalan bir qızı və bir oğlu yadigar qalıb. Onun xatirəsinə Sumqayıt şəhərində abidə-bulaq kompleksi açılmış, doğulduğu Salyan rayonunda və ölkə miqyasında haqqında sənədli filmlər çəkilmişdir. O, öz qısa ömrünə böyük bir qəhrəmanlıq dastanı sığdıraraq Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi məskən salıb.
Ruhu şad, məkanı cənnət olsun!
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(23.10.2026)
