İmran Verdiyev,
Azərbaycan Respublikasının Əməkdar müəllimi.
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Oğuz təmsilçisi
Hər il oktyabrın 9-da qeyd olunan Ümumdünya Poçt Günü (World Post Day) bəşəriyyətin ən qədim və vacib ünsiyyət vasitələrindən biri olan poçt rabitəsinin cəmiyyətdəki rolunu xatırladan qlobal bir əlamətdar gündür. İnsanlar arasında məsafələri qısaldan, informasiya və sovqat mübadiləsini təmin edən bu şəbəkə müasir rəqəmsal dövrdə də öz strateji əhəmiyyətini qoruyub saxlayır.
Poçt sistemləri min illər boyu müxtəlif formalarda (çaparlar, göyərçinlər, xüsusi qasidlər) mövcud olsa da, qlobal səviyyədə vahid standartın yaradılması XIX əsrə təsadüf edir. Sərhədlərarası poçt daşımalarının nizamsızlığı və vahid tariflərin olmaması beynəlxalq əlaqələri çətinləşdirirdi.
9 oktyabr 1874-cü il: İsveçrənin Bern şəhərində 22 ölkənin nümayəndəsinin iştirakı ilə Beynəlxalq Poçt İttifaqı (daha sonra Ümumdünya Poçt İttifaqı – ÜPİ) təsis olundu. Bu addımla sərhədlərdən asılı olmayaraq bütün dünyanı əhatə edən vahid poçt ərazisi formalaşdırıldı. 1969-cu ildə Yaponiyanın Tokio şəhərində keçirilən ÜPİ-nin 16-cı konqresində 9 oktyabr tarixinin rəsmi olaraq Ümumdünya Poçt Günü kimi qeyd olunması barədə qərar qəbul edildi.
Bu gün ÜPİ Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) ixtisaslaşmış agentliyi statusuna malikdir və 190-dan çox ölkəni öz ətrafında birləşdirir.
Ümumdünya Poçt Gününün keçirilməsində əsas məqsəd poçt sektorunun insanların və biznesin gündəlik həyatındakı rolunu, habelə ölkələrin sosial-iqtisadi inkişafına verdiyi töhfələri diqqətə çatdırmaqdır.
Poçt şəbəkəsi ən ucqar yaşayış məntəqələrində yaşayan insanları belə xarici aləmlə bağlayan ən əlçatan vasitədir. Xüsusilə elektron ticarətin (e-commerce) sürətli inkişafı dövründə poçt xidmətləri malların çatdırılması və logistika zəncirinin ana xəttini təşkil edir. Dünyanın bir çox bölgələrində poçt şöbələri bank xidmətlərindən uzaq olan əhaliyə əsas maliyyə və ödəniş xidmətlərini də təqdim edir.
Rəqəmsal texnologiyaların və elektron poçtun (e-mail) meydana gəlməsi ənənəvi kağız məktublaşmanı azaldsa da, poçt sektorunu sıradan çıxarmadı, əksinə yeni mərhələyə daşıdı. Müasir poçt təşkilatları bu gün yalnız məktub daşımır; onlar hibrid poçt xidmətləri, kuryer və ekspress-çatdırılma (EMS), logistika və anbar xidmətləri, eləcə də rəqəmsal maliyyə əməliyyatları həyata keçirirlər. Ümumdünya Poçt İttifaqı hər il bu gün çərçivəsində ekoloji dayanıqlılıq, yaşıl logistika və rəqəmsal transformasiyaya həsr olunmuş xüsusi şüarlar müəyyən edir.
Azərbaycan poçt rabitəsi də zəngin tarixi ənənələrə malikdir. Səfəvilər dövlətində çaparlar sistemi, XIX əsrin əvvəllərində yaradılan ilk müasir poçt kontorları (Gəncə, Bakı, Naxçıvan) bu sahənin inkişaf yolunu təşkil edir.
Azərbaycan Respublikası 1993-cü ildən Ümumdünya Poçt İttifaqının tamhüquqlu üzvüdür. Ölkənin milli poçt operatoru ("Azərpoçt") beynəlxalq standartlara uyğun xidmət göstərməklə yanaşı, həm də ölkənin ən geniş xidmət şəbəkəsinə malik qurumlarından biridir. Oktyabrın 9-da Azərbaycanda da poçt işçilərinin peşəkarlığı qiymətləndirilir, sahəvi nailiyyətlər təhlil olunur və məktəblilər arasında ÜPİ-nin ənənəvi beynəlxalq məktub yazma müsabiqəsinin yekunlarına diqqət ayrılır.
Ümumiyyətlə, Ümumdünya Poçt Günü keçmişin zəngin irsi ilə gələcəyin rəqəmsal texnologiyalarını özündə birləşdirən, insanları və mədəniyyətləri bir-birinə yaxınlaşdıran qlobal birlik bayramıdır.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(09.10.2026)
