Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
19 sentyabr Azərbaycanın müasir tarixinə suverenliyimizin tam bərpa olunduğu, Qarabağda separatizmin kökünün birdəfəlik kəsildiyi şanlı lokal antiterror tədbirlərinin ildönümü günü kimi həkk olunub. 2023-cü ildə həyata keçirilən bu tarixi əməliyyat, cəmi bir gün ərzində regionda 30 illik geosiyasi düyünü tamamilə həll etdi.
Əməliyyatı zəruri edən səbəb: Mina terroru
19 sentyabr 2023-cü il səhər saatlarında Qarabağdakı qanunsuz erməni silahlı birləşmələrinin kəşfiyyat-diversiya qrupları tərəfindən Əhmədbəyli-Füzuli-Şuşa yolunda əvvəlcədən quraşdırılmış minaların partlaması nəticəsində mülki şəxslər və Daxili İşlər Nazirliyinin DİN polisləri daxil olmaqla şəhidlər verildi. Bu qanlı təxribata cavab olaraq Azərbaycan Ordusu elə həmin gün bölgədə qanunsuz mövcud olan Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqlarının tərksilah edilməsi və konstitusiya quruluşunun bərpası məqsədilə lokal antiterror tədbirlərinə başladı.
Dəqiq bitmə saatı: 23 saat 43 dəqiqəlik zəfər
Azərbaycan Silahlı Qüvvələri mülki əhalini və infrastrukturu tamamilə qoruyaraq, yalnız legitim hərbi hədəfləri yüksək dəqiqlikli silahlarla sıradan çıxardı. Ordumuzun sarsıdıcı zərbələrinə tab gətirə bilməyən separatçı xunta rejimi cəmi bir gün sonra ağ bayraq qaldırmağa məcbur oldu.
Bitmə vaxtı: Rəsmi olaraq 20 sentyabr 2023-cü il, saat 13:00-da tam atəşkəs elan olundu və antiterror tədbirləri dayandırıldı.
Davam etmə müddəti: Əməliyyat cəmi 23 saat 43 dəqiqə (bəzi hərbi mənbələrdə yuvarlaq olaraq 24 saatdan az) davam etdi və hərbi dərsliklərə düşəcək sürətlə tam qələbə ilə başa çatdı.
Yevlax görüşü və onun böyük rəmzi mənası
Antiterror tədbirlərinin dərhal ardınca, 21 sentyabr 2023-cü ildə Yevlax şəhərində Azərbaycan mərkəzi hakimiyyətinin təmsilçiləri ilə Qarabağın erməni sakinlərinin nümayəndələri arasında tarixi ilk görüş keçirildi. Bu görüş sıradan bir dialoq deyil, çox dərin siyasi və rəmzi məna daşıyırdı:
"Status" və separatizm iddialarının tabutu:
İllərlə müxtəlif xarici ölkələrdə, neytral paytaxtlarda Brüssel, Moskva, Vaşinqton "bərabərhüquqlu tərəf" kimi masa arxasına oturmağa can atan separatçılar, bu dəfə Azərbaycanın daxili şəhərlərindən birinə Yevlaxa gəlməyə məcbur oldular. Bu, beynəlxalq vasitəçilərin oyun kənarında qaldığını və məsələnin Azərbaycanın daxili işi olduğunu göstərdi.
Bakının şərtlərinin qəbulu: Qarabağ ermənilərinin nümayəndələri heç bir siyasi şərt irəli sürə bilmədilər; görüş tamamilə Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası və qanunları çərçivəsində, reinteqrasiya cəmiyyətə qovuşma və tərksilah prosesinin texniki detallarının müzakirəsinə həsr olundu.
Mütləq suverenliyin təsdiqi: Yevlax görüşü Azərbaycan dövlətinin öz ərazisində tam və qəti söz sahibi olduğunun bəyanatı idi. Bu görüşdən bir neçə gün sonra qondarma xunta rejimi özünü rəsmən buraxdığını elan etdi.
P.S
19-20 sentyabr əməliyyatı 44 günlük Vətən müharibəsinin yekun akkordu oldu. Bu əməliyyatla Azərbaycan öz torpaqlarında separatizmin yuvasını darmadağın etdi, suverenliyini və ərazi bütövlüyünü 100% bərpa edərək regionda yeni sülh reallığı yaratdı.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(19.09.2026)
