Əfsanəyə çevrilən 19 yaşlı qəhrəman: Şəhid Cəbrayıl Dövlətzadə
Murad Vəlixanov,
"Ədəbiyyat və incəsənət" portalının İncəsənət şöbəsi
Azərbaycanın hərb tarixinə adını qızıl hərflərlə yazdıran, cəsarəti ilə dastanlar yaradan 44 günlük Vətən müharibəsinin ən gənc və unudulmaz simalarından biri Cəbrayıl Dövlət oğlu Dövlətzadədir. O, cəmi 19 illik qısa ömründə göstərdiyi qeyri-adi şücaətlə bütün Azərbaycan xalqının qəlbində əbədi yaşamaq hüqu qazanmışdır.
Şəxsi həyatı
Doğum tarixi: 11 sentyabr 2001-ci il
Doğum yeri: Sumqayıt şəhəri, Corat qəsəbəsi. Əslən Zəngilan rayonundandır.
Şəhadət tarixi: 28 sentyabr 2020-ci il, 19 yaşında, Murovdağ istiqaməti
Dəfn yeri: Bakı şəhəri, II Fəxri Xiyaban, general Polad Həşimovun yanında
Rütbəsi: Əsgər, Xüsusi Təyinatlı Qüvvələr
Erkən illəri və şəxsiyyəti
Cəbrayıl Dövlətzadə 2001-ci ildə Sumqayıt şəhərinin Corat qəsəbəsində anadan olub. Uşaq yaşlarından çətinliklərlə böyüyüb. Valideynləri o, 8 yaşında olarkən ayrıldığı üçün erkən yaşda ailənin məsuliyyətini üzərinə götürüb, 12 yaşından etibarən həm işləyib, həm də təhsil alıb.
Cəbrayıl çoxşaxəli istedada malik idi: 9 il peşəkar şəkildə cüdo ilə məşğul olmuş, yarışlarda uğurlar qazanmışdı. Eyni zamanda o, rəsm çəkir, musiqi bəstələyir və həvəskar rep ifa edirdi.
Hərbi xidmət və böyük qisas andı
2019-cu ilin oktyabr ayında Dövlət Sərhəd Xidmətinin Sərhəd Qoşunlarının Cəlilabaddakı hərbi hissəsində müddətli həqiqi hərbi xidmətə başlayıb. Xidmət zamanı nizam-intizamı ilə seçilən Cəbrayıl, öz arzusu ilə Xüsusi Təyinatlı Qüvvələrin kurslarına qatılıb və müvəffəqiyyətlə keçib.
2020-ci ilin iyulunda baş verən Tovuz döyüşləri və general-major Polad Həşimovun şəhid olması gənc əsgərə çox ağır təsir edir. Həmin gün o, ürəyinə dağ çəkilmiş bir Vətən oğlu kimi özünə və ətrafındakılara mütləq "Polad Həşimovun qisasını alacağam" andını verir.
Murovdağda yazılan tarix və şəhidlik
2020-ci il sentyabrın 27-də Vətən müharibəsi başlayanda Cəbrayıl ön cəbhəyə, Murovdağ istiqamətinə yollanır. 28 sentyabrda strateji əhəmiyyətli mövqelərin və xüsusi postların ələ keçirilməsi əməliyyatında iştirak edir.
Döyüşün ən kritik və təhlükəli anında düşmən mühasirəsini yarmaq üçün misilsiz cəsarət nümayiş etdirir. Silahdaşlarının ailəli olduğunu əsas gətirərək onlara "Siz qayıdın, ailəniz sizi gözləyir, mən tək irəliləyəcəyəm" deyərək təkbaşına irəli atılır.
Qarşısına çıxan düşmən hərbçilərini and içdiyi komandirin qatili kimi görən 19 yaşlı Cəbrayıl, qeyri-bərabər döyüşdə böyük rəşadət göstərir. O, əməliyyat zamanı general Polad Həşimovu şəhid edən erməni generalını məhv edir, ardınca isə digər bir erməni polkovnikini əlbəyaxa döyüşdə yalın əlləri ilə boğaraq cəzalandır.
Ümumilikdə 11-ə yaxın yüksək rütbəli düşmən hərbçisini təkbaşına zərərsizləşdirən qəhrəmanımız, minomyot qəlpəsindən ağır yaralanır və çoxlu qan itirmə səbəbindən 28 sentyabrda şəhidlik zirvəsinə ucalır. Şəhid olmadan öncə anasına zəng edərək "Ana, sentyabrın 28-i tarixini unutma..." demişdi.
Prezident İlham Əliyevin xüsusi göstərişi ilə Cəbrayıl Dövlətzadə Bakıda, II Fəxri Xiyabanda, qisasını aldığı komandiri general Polad Həşimovun bir neçə addımlığında dəfn edilmişdir.
Təltifləri və əbədi xatirəsi
Göstərdiyi qeyri-adi igidliyə görə Cəbrayıl Dövlətzadə ölümündən sonra yüksək dövlət mükafatlarına layiq görülmüşdür:
"Azərbaycan Bayrağı" ordeni
"Vətən uğrunda" medalı
"Kəlbəcərin azad olunmasına görə" medalı
Onun xatirəsini əbədiləşdirmək üçün yazıçı Azad Qaradərəli tərəfindən "Cəbrayıl əfsanəsi" adlı roman qələmə alınmış, Sumqayıtda barefyefi ucaldılmış və Xəzər dənizində onun adını daşıyan böyük bir gəmi istifadəyə verilmişdir. 19 yaşlı bu gənc, öz canı bahasına millətin qürurunu və əyilməz ruhunu bütün dünyaya sübut edən əsl Vətən fədaisidir.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(11.09.2026)
