KübraQuliyeva, “Ədəbiyyat və incəsənət”

Az qala dünyanın hər bir guşəsində, hər kəsin dilində bu ad və soyad dolaşır: Jeffrey Epstein. Qandondurucu faktlar, bir çoxlarını ifşa edən sənədlər və fotolar... Amma əksəriyyət üçün bu, sadəcə vəhşət dolu bir gündəmdir, hələ də işin mahiyyətindən xəbərsizdirlər. Biz çalışdıq, məsələnin mahiyyətini açaq.

Jeffrey Epstein işi son onilliklərin ən sarsıdıcı kriminal hadisələrindən biri kimi tarixə düşüb. Bu olay təkcə bir şəxsin törətdiyi cinayətlərin ifşası deyil, həm də güc, pul, nüfuz və sistem zəifliklərinin necə təhlükəli bir şəbəkə yarada bildiyini göstərən real nümunədir. Epstein hadisəsi ətrafında illərdir dolaşan şayiələr, konspirasiya nəzəriyyələri və miflər olsa da, məsələni dəyərləndirərkən əsas meyar faktlara, hüquqi sənədlərə və rəsmi istintaq materiallarına söykənməkdir.

Epstein ABŞ vətəndaşı, özünü maliyyəçi kimi təqdim edən və elit dairələrlə yaxın əlaqələr qurmuş bir şəxs idi. Onun rəsmi biznes fəaliyyəti həmişə qeyri-şəffaf olub. Böyük investisiya fondu və ya açıq maliyyə imperiyası olmadığı halda, milyardlarla ölçülən sərvətə sahib olması illər boyu suallar doğurub. Buna baxmayaraq, o, siyasətçilər, iş adamları, akademik fiqurlar və ictimai nüfuz sahibləri ilə yaxın münasibətlər qurmağı bacarmışdı.

Epsteinin əsas cinayətləri azyaşlı qızların cinsi istismarı və insan alveri ilə bağlı olub. Məhkəmə sənədləri və qurban ifadələri göstərir ki, o, sosial və iqtisadi baxımdan həssas vəziyyətdə olan gənc qızları manipulyasiya edib, onları müxtəlif şəxslərlə əlaqəyə məcbur edib və bu prosesdən sistemli şəkildə faydalanıb. Virginia Giuffre və digər şahidlərin ifadələri, hüquqi materiallar və istintaq sənədləri bu istismar mexanizminin real olduğunu təsdiqləyir.

Epsteinin ABŞ Virgin Adalarında yerləşən Little Saint James adası bu işin ən simvolik məkanlarından biri sayılır. Ada rəsmi olaraq ona məxsus olub və 2019-cu ildə FBI tərəfindən aparılan reyd zamanı orada çoxsaylı elektron avadanlıqlar, yaddaş qurğuları, kompüterlər və müşahidə sistemləri müsadirə edilib. Adada yerləşən və mediada “mavi zolaqlı məbəd” kimi tanınan bina haqqında müxtəlif iddialar irəli sürülsə də, rəsmi sənədlər bu tikilinin mistik ayinlər üçün istifadə edildiyini sübut etmir. Əldə olunan faktlar daha çox məkanın istirahət və müşahidə məqsədli istifadəsinə, eləcə də texniki avadanlıqlarla təchiz olunmasına işarə edir.

Epsteinin şəxsi təyyarəsinin uçuş qeydləri də istintaqın diqqət mərkəzində olub. Media tərəfindən “Lolita Express” adlandırılan bu təyyarənin uçuş siyahılarında Bill Clinton, Prince Andrew, Alan Dershowitz kimi tanınmış şəxslərin adları yer alıb. Bununla belə, uçuş siyahısında adın olması avtomatik olaraq cinayət iştirakçısı olmaq demək deyil. Bu sənədlər yalnız Epsteinin geniş əlaqələr şəbəkəsini və sosial çevrəsini göstərən fakt kimi qiymətləndirilir.

Maliyyə məsələsi Epstein işinin ən qaranlıq tərəflərindən biri olaraq qalır. Onun sərvətinin mənbələri tam şəkildə açıqlanmayıb. Rəsmi olaraq varlı şəxslərə maliyyə idarəçiliyi və vergi optimizasiyası xidmətləri göstərdiyi bildirilsə də, gəlirlərinin real miqyası ilə bu izah arasında uyğunsuzluqlar mövcuddur. İstintaq zamanı onun mülklərində və ofislərində çoxsaylı gizli kameralar və serverlərin tapılması şantaj ehtimalını gücləndirib. Lakin kimlərin konkret olaraq şantaj edildiyinə dair açıq və hüquqi baxımdan təsdiqlənmiş siyahı yoxdur.

Bəzi iddialar Epsteinin kəşfiyyat qurumları ilə əlaqədə ola biləcəyini irəli sürsə də, bu istiqamətdə rəsmi sübut təqdim edilməyib. Keçmiş Florida prokuroru Alexander Acosta-nın 2008-ci ildə Epsteinin “toxunulmaz” olduğu barədə aldığı mesajı xatırlatması institusional səviyyədə qorunma ehtimalını gündəmə gətirsə də, bu, birbaşa dövlət strukturları ilə əməkdaşlığın sübutu kimi qəbul edilmir.

Epsteinin 2019-cu ildə həbsxanada ölümü isə işin ən çox müzakirə olunan və şübhə doğuran məqamlarından biridir. Rəsmi versiya intihar olsa da, hadisə zamanı nəzarət kameralarının işləməməsi, mühafizə protokollarının pozulması və tibbi detallarla bağlı suallar bu ölümün şübhəli şəraitdə baş verdiyini göstərir. Bununla belə, onun öldürüldüyünü sübut edən hüquqi baxımdan qəti dəlil mövcud deyil.

Son illərdə Jeffrey Epstein işi ətrafında ortaya çıxan sənədlər, yazışmalar və arxiv materialları ictimaiyyətin diqqətini misli görünməmiş səviyyədə cəlb edib. Bu sənədlər arasında məhkəmə materialları, uçuş qeydləri, şahid ifadələri, maliyyə izləri və müxtəlif rəsmi yazışmalar yer alır. Onlar Epsteinin azyaşlılara qarşı cinsi istismar, insan alveri və manipulyasiya şəbəkəsi qurduğunu, eyni zamanda yüksək nüfuzlu şəxslərlə geniş əlaqələr saxladığını təsdiqləyən faktlar ortaya qoyub. Bəzi materiallar qurbanların necə cəlb edildiyini, hansı mexanizmlərlə nəzarətdə saxlanıldığını və bu sistemdən necə faydalanıldığını detallı şəkildə göstərir.

Eyni zamanda Epstein hadisəsi ətrafında yayılan bəzi ekstremal iddialar və sensasiyalı narrativlər rəsmi sənədlərlə təsdiqlənmir və daha çox dezinformasiya, şişirdilmiş şok kontent və manipulyativ təqdimat kimi qiymətləndirilir. Real cinayət faktları ilə sonradan yaradılmış miflərin bir-birinə qarışması ictimai şüurda həqiqətlə uydurma arasındakı sərhədləri bulanıqlaşdırır.

Diqqətçəkən əsas məqamlardan biri də məlumatların yayılma sürəti və miqyasıdır. Bir neçə il ərzində mərhələli şəkildə açıqlanan məhkəmə sənədləri, arxiv paketləri və istintaq materialları müəyyən bir vaxt aralığında sanki “bir anda” üzə çıxmış kimi qəbul edilib. Sosial media platformalarının alqoritmləri, xəbər saytlarının dramatik təqdimat forması və istifadəçilərin şok yaradan kontenti daha sürətlə paylaşması bu təsiri daha da gücləndirib. Nəticədə ictimaiyyət üçün bu proses “birdən-birə hər şey açıldı” kimi qavranılıb.

Bu hadisə göstərdi ki, Epstein dosyesi təkcə bir cinayət işi deyil, həm də müasir dünyanın etik, hüquqi və siyasi problemlərinə güzgü tutan bir dərsdir. Qurbanların ədalət uğrunda mübarizəsi, güclü şəxslərin məsuliyyətdən yayınma cəhdləri və ictimai nəzarətin rolu bu işi sadə kriminal hadisədən çıxarıb qlobal miqyasda simvolik bir hadisəyə çevirib. Hadisə bir daha sübut etdi ki, təhlükə bəzən miflərdə və qorxu hekayələrində deyil, real dünyada, real insanların ehtiraslarında və sistemlərin boşluqlarında gizlənir.

Bütün bu mənzərə fonunda ən çox düşündürən suallardan biri isə budur: əgər bu qədər sənəd, yazışma və həssas material illər boyu məhdud dairələrdə saxlanılırdısa, hansı səbəbdən və hansı mexanizmlə onlar bir anda bu qədər geniş kütlə üçün — sıravi vətəndaşlara bu qədər açıq və əlçatan hala gətirildi?!

“Ədəbiyyat və incəsənət”

(07.02.2026)