İnci Məmmədzadə,
“Ədəbiyyat və incəsənət” portalının Xəbərlər və Təqvim şöbəsi
William Golding (Uilyam Qoldinq) XX əsr ingilis ədəbiyyatının ən mühüm yazıçılarından biridir. O, xüsusilə “Milçəklərin hökmdarı” (Lord of the Flies) romanı ilə dünya ədəbiyyatında böyük şöhrət qazanıb. Əsərlərində insan təbiətinin qaranlıq tərəflərini, sivilizasiya ilə vəhşilik arasındakı qarşıdurmanı, şər, qorxu, hakimiyyət və mənəvi seçim məsələlərini araşdırıb.
Qoldinq yaradıcılığının ən yüksək beynəlxalq qiymətləndirilməsini 1983-cü ildə alıb. İsveç Akademiyası ona Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatı verib.
Nobel Komitəsinin motivasiyasında onun romanlarının realistik bədii təsvir və mifin müxtəlifliyi vasitəsilə müasir dünyada insan vəziyyətini işıqlandırdığı vurğulanır. Bu mükafat Qoldinqi yalnız “Milçəklərin hökmdarı”nın müəllifi kimi deyil, bütövlükdə XX əsr ədəbiyyatının mühüm simalarından biri kimi təsdiqlədi.
Uilyam Cerald Qoldinq 19 sentyabr 1911-ci ildə İngiltərənin Kornuoll bölgəsində yerləşən Nyukvay şəhərində anadan olub. Atası Aleks Qoldinq müəllim idi, anası Mildred isə qadınların seçki hüququ uğrunda mübarizə aparan fəal suffrajistlərdən biri idi. Qoldinq Marlborough Grammar School-da təhsil alıb; daha sonra Oksford Universitetinin Brasenose College kollecinə daxil olub.
Atası onun alim olmasını istəyirdi və Qoldinq əvvəlcə təbiət elmləri ilə maraqlanırdı. Lakin Oksfordda təhsil alarkən istiqamətini dəyişərək ingilis ədəbiyyatını seçib. Xüsusilə qədim ingilis dili və ədəbiyyatı ilə maraqlanıb. Qoldinq hələ uşaq yaşlarından yazıçı olmaq istəyib. 12 yaşında roman yazmağa cəhd etdiyi məlumdur. 1934-cü ildə isə ilk kitabını — “Poems” adlı şeirlər toplusunu nəşr etdirib.
Universiteti bitirdikdən sonra Qoldinq müxtəlif sahələrdə çalışıb. Teatrla da məşğul olub, lakin sonralar müəllimlik fəaliyyətinə başlayıb. Salisbury şəhərindəki Bishop Wordsworth's School-da müəllim işləyib. Müəllimlik onun yaradıcılığına da təsir göstərib. Uşaqların və yeniyetmələrin davranışlarını yaxından müşahidə etməsi sonralar insan təbiətini təsvir etdiyi əsərlərində özünü göstərib.
Qoldinqin ən məşhur əsəri “Lord of the Flies” — “Milçəklərin hökmdarı” romanıdır. Roman 1954-cü ildə nəşr olunub və Qoldinqin ilk romanıdır. Əsərin mərkəzində təyyarə qəzasından sonra yaşayış olmayan adada tək qalan bir qrup məktəbli oğlan dayanır. Əvvəlcə onlar öz aralarında qayda-qanun yaratmağa və normal cəmiyyət qurmağa çalışıblar. Lakin zaman keçdikcə qorxu, hakimiyyət uğrunda mübarizə, zorakılıq və instinktlər üstünlük qazanmağa başlayıb.
Qoldinq yalnız “Milçəklərin hökmdarı”nın müəllifi deyildi. O, müxtəlif janrlarda çoxsaylı əsərlər yazıb.
Əsas romanları:
- Lord of the Flies — 1954
- The Inheritors — 1955
- Pincher Martin — 1956
- Free Fall — 1959
- The Spire — 1964
- The Pyramid — 1967
- Darkness Visible — 1979
- Rites of Passage — 1980
- The Paper Men — 1984
- Close Quarters — 1987
- Fire Down Below — 1989
Bundan başqa, “The Brass Butterfly” adlı pyesi, “The Hot Gates”, “A Moving Target” və “An Egyptian Journal” kimi qeyri-bədii əsərləri də var. Qoldinqin sonrakı yaradıcılığında mühüm yer tutan əsərlərdən biri “Rites of Passage” romanıdır. Əsər 1980-ci ildə nəşr olunub və Avstraliyaya gedən gəmidə baş verən hadisələrdən bəhs edir.
Bu roman Qoldinqə 1980-ci ildə Booker Prize qazandırdı. Əsər sonradan onun “To the Ends of the Earth” dəniz trilogiyasının ilk kitabına çevrildi. Ardınca “Close Quarters” və “Fire Down Below” romanları gəlib.
Uilyam Qoldinq 19 iyun 1993-cü ildə, 81 yaşında İngiltərənin Kornuoll bölgəsində vəfat edib.
“Ədəbiyyat və incəsənət”
(21.09.2026)
